Як з’явіўся LABASklabas
— Як у тваім жыцці з’явіўся LABASklabas?
— LABASklabas «здарыўся» ў выглядзе спантаннай думкі, калі я ў чарговы раз пачала шукаць курсы літоўскай мовы. Хаця экзамен на ўзровень А2 я здала ўжо праз 1,5 года жыцця ў Літве, было жаданне развіваць гэты навык далей. Аднак тое, што прапаноўвалася, або не адпавядала чаканням, або каштавала як «крыло самалёта».
Яшчэ мне на занятках не хапала інтэрактыву і якаснай зваротнай сувязі. Усё гэта я зараз спрабую ўвасобіць на уласнай платформе для практыкі размоўнай літоўскай.
— Ты сама вядзеш размоўныя клубы. Табе хапае твайго ўзроўню літоўскай, каб падтрымаць размову?
— Я не хаваю ад карыстальнікаў, што сама дагэтуль вучуся, і бачу, што гэтую шчырасць цэняць. Вядома, мне прыемна чуць ад саміх літоўцаў, што я размаўляю па-літоўску так, быццам жыву ў Літве не 3, а 10 гадоў, і нават пытаюць, з якой я часткі Літвы — магчыма, з-за акцэнту)
Але вы, напэўна, ужо самі заўважылі, што літоўцам падабаецца, калі замежнікі ўмеюць сказаць простыя «Laba diena» ці «Viso gero». Пераканайцеся самі: хочаце атрымаць зарад пазітыўнай энергіі — пагаворыце з літоўцамі па-літоўску! Вас з ног да галавы пахваляць, паднімуць самаацэнку, а дзе-нідзе яшчэ і зніжку зробяць. Гэта не жарт.
Галоўная ідэя LABASklabas у тым, што карыстальнікі, якія ведаюць мову на ўзроўні В2 і вышэй, арганізоўваюць сустрэчы на платформе для тых, хто хоча зразумець літоўскую і пачаць ёй свабодна гаварыць.
Я разумела, што фармат новы і спатрэбіцца час на ўсведамленне яго каштоўнасці. Мяркуючы з таго, што колькасць удзельнікаў расце, я выбрала правільны кірунак і вельмі рада, што клуб з самага пачатку стаў прыносіць карысць.
Заняткі на платформе праходзяць практычна штодня, у перспектыве, я спадзяюся, іх стане больш.
Таму я шукаю людзей, якія свабодна валодаюць літоўскай мовай і якім цікава ўзяць удзел у такім эксперыменце. Ідэальна, калі гэта будуць самі літоўцы, бо, жывучы ў адной краіне, мы зусім адно пра аднаго не ведаем. На сайце LABASklabas ёсць форма Стаць вядучым.
І тут ужо важна не баяцца самім літоўцам. Каб весці клуб, не абавязкова быць прафесійным настаўнікам — важней быць неабыякавым да размовы і да саміх людзей. Таму я нават рада, што ў мяне атрымаліся не чарговыя акадэмічныя курсы, а сапраўдны, жывы размоўны клуб, дзе мы вучымся складаць словы ў сказы, абмяркоўваем цікавыя і актуальныя тэмы.
Як уладкаваныя сустрэчы
— Як уладкаваныя сустрэчы клуба?
— Усе сустрэчы ў LABASklabas праходзяць анлайн. Гэта значыць, карыстальнікі могуць падключацца да размоў, калі зручна і адкуль зручна. Калі я размаўляла з іншымі эмігрантамі, яны падкрэслівалі, што не супраць наведваць такія заняткі, але то час не падыходзіць, то ехаць далёка. Можна колькі заўгодна гаварыць пра прычыны і нагоды, але ў мяне сітуацыя дакладна такая ж. Ніякі бясплатны размоўны клуб з кавай і пячэннем па суботах не завабіць, калі ты ў Жырмунай, а заняткі ў Каралінішках і пачынаюцца а 19:00. А калі ты маці, тым больш — калі ты працуючая маці, гэта проста нерэальна, прынамсі ў маім выпадку.
Гнуткія фарматы — адна з ключавых пераваг анлайн-клуба. Кожны можа выбраць зручны час, цікавую тэму і вядучага, з якім лягчэй пачаць гаварыць.
Таму быў распрацаваны максімальна зручны спосаб, як мне здаецца, для ўсіх — і для вядучых клубаў, і для іх наведвальнікаў. Вядучы можа вызначыць час сустрэчы на платформе, прызначыць тэму. Наведвальнік можа выбраць узровень ад А1 да В2, цікавы топік, дату і далучыцца да гутаркі ў прызначаны час.
Кошт удзелу ў размоўных клубах — ад 3-5 еўра ў залежнасці ад памеру груп і кваліфікацыі вядучага. Пакуль увесь заробак укладваецца ў развіццё платформы. Аднак я не губляю надзеі, што да нашай справы далучацца і літоўскія бізнесы, перад якімі стаіць задача інтэграваць сваіх найманых працаўнікоў у сваё асяроддзе. І, магчыма, асветніцкія арганізацыі, якім важна расказаць замежнікам пра традыцыі і жыццё ў Літве.
Хто прыходзіць у клуб
— Хто твой тыповы карыстальнік?
— Эмігрант) Прычым не толькі з Усходняй Еўропы. Вядучыя клубаў размаўляюць і па-англійску; выкладчыца Раса наогул рускай не ведае, затое можа падтрымаць размову па-французску, па-італьянску.
Я думаю, клуб мог бы быць карысным нават літоўцам, якія жывуць за мяжой і хочуць падтрымліваць родную мову або хочуць вярнуцца на радзіму.
Але асноўная маса — гэта, вядома, рускамоўныя карыстальнікі, якія складаюць сёння большасць эмігрантаў у Літве. І зноў жа добра, што LABASklabas даступны анлайн. У клубе шмат удзельнікаў з розных населеных пунктаў Літвы, дзе, магчыма, не так шмат моўных ініцыятыў, як у сталіцы.
— Ёсць гісторыі вучняў, якія цябе закранулі?
— Так. Была дзяўчына з Украіны, ёй было цяжка гаварыць, але яна вялікая маладзіца, вельмі старалася. Я паставіла ёй нейкае пытанне, павісла маўчанка, і раптам яна так цяжка, з надрывам выдыхнула: «Я хачу дадому». Калі шчыра, я ледзь не расплакалася.
Але ўсё не дарма. Мы жывем тут і цяпер, вучымся радавацца кожнаму праменьчыку сонца, быццам зноў становімся на ногі, пускаем карані. І, вядома, вучым літоўскую, бо жывем у Літве, паважаем літоўцаў, якія нас прынялі, і я шчыра ім за гэта ўдзячная.
Стэрэатыпы і страх памылак
— З якімі праблемамі ты сутыкнулася, развіваючы платформу?
— Я б не сказала, што гэта нейкія праблемы, але ў грамадстве ёсць пэўныя стэрэатыпы, якімі людзі самі сябе заганяюць у рамкі, як вучні, так і настаўнікі.
Стэрэатып 1: Літоўская — вельмі складаная мова
Узяць хаця б тое, што замежнікам усюды транслююць, быццам літоўская мова складаная. Па сутнасці, яна такая ж складаная, як нямецкая, французская, іспанская і любыя іншыя мовы свету. Няма лёгкай мовы, калі яна табе не родная.
Таму трэба развітацца з гэтым перадузятым меркаваннем і пачынаць гаварыць.
Стэрэатып 2: Памылкі — прызнак непрафесіяналізму
Нядаўна быў добры прыклад: у Вільнюсе развесілі «стыкеры» для замежнікаў з літоўскімі словамі, каб вучылі і запаміналі пераклад. Але «pilis», напрыклад, пераклалі як «вежа», хаця «вежа» па-літоўску — гэта «bokštas».
Разам з тым, гэта вельмі класная ідэя, і дзякуем гораду, але нават тут мы можам назіраць, што і самі «нейтывы» робяць памылкі. І заўважце — не надта перажываюць праз гэта.
Стэрэатып 3: Вывучэнне замежных моў — не кожнаму дадзена
Насамрэч мова «ідзе» там, дзе ёсць цікавасць. Калі фармат захапляе, людзі пачынаюць гаварыць самі — адна ўдзельніца прызналася, што з задавальненнем абмяркоўвала б гэтыя тэмы нават на роднай мове.
Я думаю, і выкладчыкам моўных курсаў, і вядучым размоўных сустрэч заўсёды карысна ўключаць уяўленне, спрабаваць укараняць інструменты AI, збіраць урок так, каб ён быў цікавы ў першую чаргу нам самім.
Адкуль бяруцца матэрыялы
— Да пытання пра матэрыялы. Ты сама іх ствараеш ці карыстаешся чужымі напрацоўкамі?
— Ёсць база, ад якой нікуды не дзецца. Але і яе я стараюся інтэрпрэтаваць па-свойму, як было б зразумела мне, «неносьбіту» мовы. Мне вельмі падабаецца думка літоўскага гісторыка Рустіса Камунтавічуса, які сказаў: калі хочаце чамусьці навучыцца, забудзьцеся пра падручнікі. Ён, вядома, перабольшвае, бо ён жа гэтыя падручнікі таксама піша, але ў яго словах ёсць доля праўды. Наша асяроддзе пастаянна змяняецца, разам з ім змяняюцца і падыходы да навучання. Калі настаўніку не ўдаецца зацікавіць вучня, той проста страціць увагу — будзе прапускаць заняткі ці сумаваць на ўроках.
Таму настаўнік — гэта ў першую чаргу крэатар, творца, як Мікеланджэла. Ад таго, як ён «вылепіць» працэс навучання, шмат у чым залежыць вынік.
Каця актыўна генеруе дасціпныя арты для сваіх заняткаў з дапамогай нейронак, за што ёй часам нават прылятае. Але яны ўжо сталі візітнай карткай праекта.
Шлях да ролі настаўніка
— Ты калі-небудзь уяўляла сябе ў ролі настаўніка?
— Калі настаў час паступаць у ВНУ, у маёй сям'і здарыўся скандал. Родня настойвала, каб я пайшла ў педагагічны, маўляў, настаўнік — гэта паважаная і пачэсная спецыяльнасць, няхай і не надта аплачваная. Вядома, я не ўяўляла сябе ў гэтай ролі. Больш за тое, я не ўяўляла сябе ў гэтай ролі яшчэ пару месяцаў таму. Але я вельмі люблю мовы. Калі я пераехала ў Вільнюс, то зразумела, што тут размаўляць мінімум на 3 мовах — гэта прыкмета добрага тону. А большасць маіх знаёмых літоўцаў умеюць размаўляць на 4 або 5 мовах, і гэта ці не норма. Я тады падумала: як жа гэта класна, чаму беларусы так не ўмеюць?)
Так у маім жыцці, акрамя англійскай, рускай і беларускай, з'явіліся літоўская і польская. І гэта настолькі пашырае кругагляд, настолькі палягчае разуменне паміж людзьмі, настолькі адчуваюцца ўзаемная лаяльнасць і павага паміж імі — гэтага не перадаць.
І мне, вядома, хочацца падзяліцца гэтым адчуваннем з іншымі. Спадзяюся, у мяне гэта атрымліваецца.