Коратка: які ўзровень патрэбны і ці надоўга яго хопіць
Што змянілася з 1 студзеня 2026 года?
Той, хто прадае тавары або аказвае паслугі ў Літве, абавязаны забяспечыць абслугоўванне кліентаў на дзяржаўнай мове. Гэта артыкул 7¹ Закона аб дзяржаўнай мове, ён набыў сілу 1 студзеня 2026 года.
Які ўзровень патрабуецца?
Для замежнікаў, якія абслугоўваюць кліентаў напрамую, — базавая катэгорыя, яна адпавядае A1. Узровень усталяваны не законам, а пастановай урада № 827 ад 26 лістапада 2025 года.
Ці хопіць мне A1?
На два гады. Далей, каб працягваць працаваць у гандлі і паслугах, патрэбна першая катэгорыя — A2.
Адкуль лічыць гэтыя два гады?
Ад дня, калі вам упершыню выдалі дакумент, які пацвярджае або дае права жыць у Літве. Калі гэта адбылося да 31 снежня 2025 года, адлік пачынаецца з 1 студзеня 2026-га — значыць тэрмін сканчаецца 1 студзеня 2028 года.
З каго патрабуюць — з работніка ці з наймальніка?
З абодвух, але па-рознаму. Наймальнік абавязаны забяспечыць, каб работнікі, якія напрамую абслугоўваюць кліентаў, мелі дакумент пра адпаведнасць катэгорыі. Калі чалавек працуе як самазаняты і абслугоўвае кліентаў сам — пасведчанне мусіць быць у яго асабіста.
A1 для працы і A2 для дакументаў — гэта адно і тое ж?
Не, і блытаць дорага. Для пастаяннага пражывання і грамадзянства патрэбны A2. Больш за тое: калі іспыт здавалі дзеля пастаяннага пражывання і выйшаў A1, сертыфікат узроўню A1 не выдадуць зусім.
Што менавіта кажа закон
Фармулёўка артыкула 7¹ кароткая, і ў ёй важнае кожнае слова:
Юрыдычныя і фізічныя асобы, якія прадаюць тавары і (або) аказваюць паслугі ў Літоўскай Рэспубліцы, іншыя арганізацыі і іх падраздзяленні… забяспечваюць прамое абслугоўванне насельніцтва на дзяржаўнай мове на ўзроўні валодання літоўскай мовай, усталяваным урадам.
Тры рэчы, якія з гэтага вынікаюць.
Патрабаванне сфармулявана праз дзеянне, а не праз пасаду. Не «прадавец абавязаны», а «той, хто прадае або аказвае паслугі». Пад яго трапляе і майстар манікюру, і кур’ер, і трэнер у зале, і таксіст — як бы ні называлася пасада ў дамове.
Узровень у законе не названы. Закон адсылае да ўрада, і канкрэтную лічбу трэба шукаць у пастанове — менавіта таму ў пераказах столькі разыходжанняў.
Выключэнні пералічаны проста ў законе, і іх усяго два: тыя, хто гандлюе ў Літве часова і не займаецца гэтым пастаянна, і выпадкі паводле артыкула 55 Закона аб навуцы і навучанні, калі патрабаванне лічылася б неабгрунтаваным абмежаваннем права на працу.
Які ўзровень патрэбны для вашай працы
Катэгорыі і іх адпаведнасць узроўням усталяваны пастановай урада № 1688 у рэдакцыі пастановы № 827.
| Катэгорыя | Узровень | Каму |
|---|---|---|
| Базавая | A1 | Замежнікі, якія абслугоўваюць кліентаў напрамую, — першыя два гады. Таксама замежнікі з дазволам на сезонную працу |
| Першая | A2 | Паслугі, гандаль, транспарт: прадаўцы, афіцыянты, вадзіцелі |
| Другая | B1 | Адукацыя, культура, ахова здароўя, сацыяльная абарона |
| Трэцяя | не ніжэй за B2 | Кіраўнікі, дзяржслужбоўцы, настаўнікі. Валоданне на ўзроўні C1 або C2 залічваецца як трэцяя катэгорыя |
Першыя два радкі — пра тых самых людзей: базавая катэгорыя гэта тое, з чаго замежнік пачынае, першая — тое, да чаго ён абавязаны прыйсці за два гады.
Два гады: як палічыць свой тэрмін
Гэта самая практычная частка, і менавіта яе звычайна не пішуць.
Тэрмін лічыцца не ад даты прыняцця закона і не ад пачатку працы, а ад першага дакумента, які даў вам права жыць у Літве.
- Дакумент упершыню выдадзены да 31 снежня 2025 года → адлік з 1 студзеня 2026-га, тэрмін сканчаецца 1 студзеня 2028 года.
- Дакумент выдадзены пазней → два гады ідуць ад яго даты.
Асобны радок пастановы — пра сезонных работнікаў: замежнікам з дазволам на сезонную працу базавая катэгорыя прымяняецца без прывязкі да гэтых двух гадоў.
Што менавіта ў вас спытаюць
Пастанова апісвае гэта літаральна, і фармулёўка карыснейшая, чым здаецца.
Калі вы наёмны работнік. Абавязак ляжыць на наймальніку: ён мусіць забяспечыць, каб работнікі, якія напрамую абслугоўваюць кліентаў, мелі пасведчанне або іншы дакумент пра адпаведнасць патрэбнай катэгорыі. Адказваць будзе кампанія, а дакумент запатрабуюць у вас.
Калі вы працуеце як самазаняты і абслугоўваеце кліентаў асабіста — пасведчанне мусіць быць у вас, і адказваеце за гэта вы.
Практычная выснова адна і тая ж: патрэбны дакумент, а не «я і так разумею па-літоўску».
Пра статус часовай абароны — шчыра
У паведамленнях урада і ў пераказах гаварылася, што замежнікі са статусам часовай абароны ад патрабавання вызвалены. Мы прачыталі і закон, і пастанову цалкам — нормы, якая ўводзіла б такое вызваленне, там няма. Адзіныя выключэнні ў законе — разавы гандаль і выпадкі паводле Закона аб навуцы і навучанні.
Гэта не значыць, што вызвалення не існуе: яно можа змяшчацца ў іншым прававым акце. Але пакуль мы не ўбачылі норму, сумленней сказаць проста: разлічваць на яе не варта, а свой выпадак лепш удакладніць у Дэпартаменце міграцыі.
Ці варта адразу ісці на A2
Часта — так.
Розніца ў цане невялікая: 52 € за базавы ўзровень супраць 57 € за першы. А вось розніца ў тым, што вы атрымліваеце, прынцыповая: A1 давядзецца пацвярджаць нанова праз два гады, A2 закрывае і працу, і шлях да пастаяннага пражывання, і не мае тэрміну дзеяння.
Лічыць варта так: калі вы ў Літве надоўга і разлічваеце падавацца на пастаяннае пражыванне, A1 — гэта лішняя спроба і дадатковыя выдаткі. Калі задача — утрымацца на працы ўжо цяпер, а мова пакуль на нулі, A1 дае запас часу на два гады.
Як уладкаваны сам іспыт — тры часткі, парогі балаў, колькі трывае — разабрана асобна: як праходзіць іспыт A2. Калі іспыт ужо быў і вынік аказаўся не тым, на які разлічвалі, — што рабіць далей.
Як запісацца на іспыт па літоўскай мове Пакрокавы гайд з нуля: скрыншоты, відэаінструкцыі і актуальныя дадзеныя.З чаго пачаць падрыхтоўку
Узровень A1 — гэта побытавы мінімум: прадставіцца, назваць прафесію і адрас, зразумець цану і час, адказаць на простае пытанне кліента, папрасіць паўтарыць. Ён дасягальны за некалькі тыдняў штодзённай працы па паўгадзіне, калі займацца па тэмах іспыту, а не чытаць падручнік запар.
Практычная паслядоўнасць: спачатку паглядзець, дзе вы зараз, потым штодзённа кароткімі падыходамі закрываць слабыя тэмы.
