Коратка
Колькі ў Літве непрацоўных дзён?
У пераліку артыкула 123 Працоўнага кодэкса 16 пазіцый. Дзве з іх — Дзень маці і Дзень бацькі — заўсёды прыпадаюць на нядзелю, таму дадатковага выходнага не даюць.
Чаму на будынках сцягі, а дзень пры гэтым працоўны?
Гэта два розныя спісы, і супадаюць яны не заўсёды. 25 кастрычніка — Дзень Канстытуцыі, 23 лістапада — Дзень войска: сцяг паднімаюць, а дні працоўныя.
Свята выпала на нядзелю. Будзе адгул у панядзелак?
Не. У Літве святочны дзень, які супаў з выходным, на іншы дзень не пераносіцца: у 2026 годзе так выйшла з 1 лістапада.
Праўда, што напярэдадні свята працуюць менш?
Так. Перад святочным днём працоўны дзень скарачаецца на адну гадзіну — гэта артыкул 112 Працоўнага кодэкса.
Свята і памятная дата — гэта адно і тое ж?
Не, і розніца якраз у тым, ці ідзяце вы на працу. Памятных датаў у Літве некалькі дзясяткаў, і амаль усе яны — звычайныя працоўныя дні.
Тры розныя статусы, якія ў размове называюць адным словам
Калі знаёмыя кажуць «заўтра свята», за гэтым можа стаяць адно з трох — і наступствы ў іх розныя.
| Што гэта | Працуем? | Дзе запісана |
|---|---|---|
| Šventės diena — святочны, ён жа непрацоўны дзень | Не | Артыкул 123 Працоўнага кодэкса |
| Atmintina diena — памятная дата | Так | Закон пра памятныя даты |
| Vėliavos kėlimo diena — дзень паднясення сцяга | Так | Закон пра дзяржаўны сцяг |
| Народны дзень накшталт Mykolinės ці Andriejinės | Так | Нідзе — гэта звычай, а не норма |
Адзін і той жа дзень можа мець адразу два статусы. Напрыклад, 25 кастрычніка — і памятная дата, і дзень паднясення сцяга, але пры гэтым звычайны працоўны дзень. А 2 лістапада — і непрацоўны дзень, і памятная дата адначасова.
Адсюль і блытаніна: у навінах кажуць «сёння ў Літве адзначаюць», чалавек чакае выходнага, а выходнага няма.
Усе даты адной таблiцай
| Назва | Дата | Выходны? | Сцяг? |
|---|---|---|---|
| Новы год · Дзень сцяга Літвы Naujieji metai · Lietuvos vėliavos diena | 1 студзеня | 🎉 | 🇱🇹 |
| Дзень абаронцаў свабоды Laisvės gynėjų diena | 13 студзеня | 🇱🇹 | |
| Дзень аднаўлення дзяржавы Lietuvos valstybės atkūrimo diena | 16 лютага | 🎉 | 🇱🇹 |
| Дзень незалежнасці Эстоніі Estijos nepriklausomybės diena | 24 лютага | 🇱🇹 | |
| Дзень аднаўлення незалежнасці Lietuvos Nepriklausomybės atkūrimo diena | 11 сакавіка | 🎉 | 🇱🇹 |
| Дзень уступлення ў NATO Lietuvos įstojimo į NATO diena | 29 сакавіка | 🇱🇹 | |
| Вялікдзень і панядзелак пасля яго Šv. Velykos, Antroji Šv. Velykų diena | сакавік або красавік | 🎉 | |
| Дзень працы · Уступленне ў Еўрапейскі Саюз Tarptautinė darbo diena · Lietuvos įstojimo į Europos Sąjungą diena | 1 траўня | 🎉 | 🇱🇹 |
| Дзень маці Motinos diena | 1-я нядзеля траўня | 🎉 | |
| Дзень Еўропы Europos diena | 9 траўня | 🇱🇹 | |
| Дзень бацькі Tėvo diena | 1-я нядзеля чэрвеня | 🎉 | |
| Дзень жалобы і надзеі Gedulo ir vilties diena | 14 чэрвеня | 🇱🇹 | |
| Дзень акупацыі і генацыду Okupacijos ir genocido diena | 15 чэрвеня | 🇱🇹 | |
| Купалле, летняе сонцастаянне Joninės (Rasos) | 24 чэрвеня | 🎉 | |
| Дзень дзяржавы — каранацыя Міндоўга, 1253 Valstybės (Karaliaus Mindaugo karūnavimo) diena | 6 ліпеня | 🎉 | 🇱🇹 |
| Дзень Грунвальдскай бітвы Žalgirio mūšio diena | 15 ліпеня | 🇱🇹 | |
| Успенне Багародзіцы Žolinė | 15 жніўня | 🎉 | |
| Дзень памяці ахвяр сталінізму і нацызму · Балтыйскі шлях Europos diena stalinizmo ir nacizmo aukoms atminti · Baltijos kelio diena | 23 жніўня | 🇱🇹 | |
| Дзень свабоды Laisvės diena | 31 жніўня | 🇱🇹 | |
| Дзень каранацыі Вітаўта Вялікага Vytauto Didžiojo karūnavimo diena | 8 верасня | ||
| Дзень балцкага адзінства Baltų vienybės diena | 22 верасня | ||
| Дзень памяці ахвяр генацыду літоўскіх габрэяў Lietuvos žydų genocido atminimo diena | 23 верасня | 🇱🇹 | |
| Дзень Канстытуцыі Konstitucijos diena | 25 кастрычніка | 🇱🇹 | |
| Дзень усіх святых Visų šventųjų diena | 1 лістапада | 🎉 | |
| Дзень ушанавання памерлых Vėlinės | 2 лістапада | 🎉 | |
| Дзень незалежнасці Латвіі Latvijos nepriklausomybės paskelbimo diena | 18 лістапада | 🇱🇹 | |
| Дзень войска Lietuvos kariuomenės diena | 23 лістапада | 🇱🇹 | |
| Куцця Šv. Kūčios | 24 снежня | 🎉 | |
| Каляды Šv. Kalėdos, Antroji Šv. Kalėdų diena | 25 і 26 снежня | 🎉 |
У таблiцы толькі дні з афіцыйным статусам. Радок з пустымі калонкамі — памятная дата: яна ёсць у календары, яе называюць у навінах, але гэта звычайны працоўны дзень.
Сцяг: чаго табліца не паказвае
Тры разы на год сцяг абавязковы і на жылых дамах: 16 лютага, 11 сакавіка і 6 ліпеня. Паднімаюць у 7 раніцы, здымаюць у 10 вечара. За непаднесены сцяг прадугледжана папярэджанне або штраф 10–12 еўра, пры паўторным парушэнні — 12–16 еўра. У астатнія дванаццаць дзён сцяг паднімаюць толькі дзяржаўныя і муніцыпальныя ўстановы — калі на афіцыйных будынках ён ёсць, а на жылых дамах няма, усё ў парадку.
Дзяржаўныя святы суседзяў у спісе — не памылка. Эстонія (24 лютага) і Латвія (18 лістапада) пазначаны нароўні з датамі ўласнай гісторыі.
14 чэрвеня, 15 чэрвеня і 23 верасня сцяг паднімаюць з жалобнай стужкай. Гэта дні памяці, а не святы.
Памятныя даты: дзень працоўны, але не звычайны
Памятных датаў у Літве некалькі дзясяткаў. Крамы адчыненыя, дзеці ідуць у школу, вы ідзяце на працу — але ў горадзе праходзяць мерапрыемствы, а ў навінах гэтую дату называюць увесь дзень.
Найбольш наглядны прыклад — 8 верасня, Дзень каранацыі Вітаўта Вялікага. У 1430 годзе на гэты дзень была прызначана каранацыя, якая так і не адбылася: карону перахапілі па дарозе з Рыма. У табліцы ў гэтага радка няма ніводнай галачкі — ні выходнага, ні сцяга, звычайны працоўны дзень.
Іншы прыклад — 22 верасня, Baltų vienybės diena, Дзень балцкага адзінства. Заснаваны ў 2000 годзе рашэннямі парламентаў Літвы і Латвіі ў памяць пра бітву пры Саўле 1236 года; у Латвіі гэта дзяржаўнае свята, у Літве — памятная дата. Увечары на гарадзішчах запальваюць агні — гэта называецца перагукам агнёў балцкага адзінства.
23 верасня — Дзень памяці ахвяр генацыду літоўскіх габрэяў. Дата ўстаноўлена ў 1994 годзе і звязана з ліквідацыяй Віленскага гета 23–24 верасня 1943 года. У гэты дзень дзяржаўны сцяг паднімаюць з жалобнай стужкай, праходзяць жалобныя мерапрыемствы. Гэта дзень памяці, а не свята.
Што гэта значыць на практыцы
Установы і школы. У непрацоўныя дні дзяржаўныя і муніцыпальныя ўстановы, школы і дзіцячыя сады зачыненыя.
Напярэдадні свята — на гадзіну карацей. Перад святочным днём працоўны дзень скарачаецца на адну гадзіну. Гэта норма Працоўнага кодэкса, а не добрая воля працадаўцы.
Транспарт. У непрацоўныя дні расклад адрозніваецца ад будзённага. Дакладны расклад публікуе перавозчык вашага горада — глядзіце яго сайт загадзя, асабліва 1 і 2 лістапада, калі дадаюць рэйсы да могілак.
Крамы і кавярні. Закон іх у святы не зачыняе — рэжым кожны ўстанаўлівае сам. Правярайце гадзіны працы канкрэтнага месца, а не разлічвайце на агульнае правіла.
Школьныя канікулы. Са святамі яны не супадаюць і аб'яўляюцца асобна — звярайцеся з календаром навучальнага года, а не са спісам вышэй.
Перавод гадзіннікаў. У апошнюю нядзелю кастрычніка гадзіннікі пераводзяць на гадзіну назад, у апошнюю нядзелю сакавіка — на гадзіну наперад. Да святаў гэта дачынення не мае, але ў календары стаіць побач і блытаецца з імі.
Як гэтым карыстацца
Найпрасцей запомніць адну праверку: калі даты няма ў спісе артыкула 123, вы ідзяце на працу. Сцягі, мерапрыемствы і згадкі ў навінах статусу дня не мяняюць.
А словы, якія варта пазнаваць у літоўскіх аб'явах: nedarbo diena — непрацоўны дзень, šventinė diena — святочны, atmintina diena — памятная дата, trumpinama darbo diena — скарочаны працоўны дзень. Убачылі першае або другое — можна не ісці. Убачылі трэцяе — можна, але ісці давядзецца.