Іспыты па дзяржаўнай мове (I катэгорыя, узровень A2) і асновах Канстытуцыі для ПМЖ або грамадзянства Літвы вы здаяце ў любым парадку. Нацыянальнае агенцтва адукацыі (NŠA), якое іх арганізуе, рэкамендуе, але не прадпісвае здаваць спачатку мову. Давайце разбяромся, адкуль узялася блытаніна.

Сертыфікат па кожным іспыце выдаецца асобна, а для ПМЖ або грамадзянства патрэбныя абодва. Пры гэтым у пастанове Урада № 1687 радок «спачатку мова» па-ранейшаму ёсць — адсюль і супярэчлівыя парады. Ніжэй — што напісана ў кожным дакуменце.

Адзін з частых аргументаў на карысць паслядоўнасці «мова, потым Канстытуцыя» — форма запісу на іспыт па Канстытуцыі ў MIGRIS: у ёй ёсць поле, куды трэба прымацаваць сертыфікат. Поле сапраўды ёсць — яно засталося з часоў, калі паслядоўнасць была абавязковай. Але цяпер яно неабавязковае: яго можна прапусціць і працягнуць рэгістрацыю.

Што NŠA піша ў памятцы

У памятцы NŠA для тых, хто здае іспыты дзеля ПМЖ або грамадзянства, парадку прысвечана адна фраза:

Rekomenduojama pirmiau išlaikyti Valstybinės kalbos egzaminą.
«Рэкамендуецца спачатку здаць іспыт па дзяржаўнай мове».

Там жа сказана, што абодва іспыты праходзяць у электронным выглядзе, а запіс на іх ідзе праз сайт Дэпартамента міграцыі (MIGRIS). Як запісацца — у нашым пакрокавым гайдзе па рэгістрацыі.

Адкуль узялося «спачатку мова»

З пастановы Урада Літвы № 1687 ад 24 снежня 2003 года. Ёю зацверджаны парадак правядзення абодвух іспытаў, і два яе пункты апісваюць паслядоўнасць.

Пункт 5. Asmuo, siekiantis įgyti Lietuvos Respublikos pilietybę ar gauti leidimą nuolat gyventi Lietuvos Respublikoje, pirmiausia laiko valstybinės kalbos egzaminą.
«Асоба, якая імкнецца атрымаць грамадзянства Літоўскай Рэспублікі або дазвол на пастаяннае пражыванне ў Літоўскай Рэспубліцы, спачатку здае іспыт па дзяржаўнай мове».
Пункт 7. Siekiantis įgyti Lietuvos Respublikos pilietybę ar gauti leidimą nuolat gyventi Lietuvos Respublikoje asmuo, išlaikęs valstybinės kalbos egzaminą, laiko Lietuvos Respublikos Konstitucijos pagrindų egzaminą.
«Асоба, якая імкнецца атрымаць грамадзянства Літоўскай Рэспублікі або дазвол на пастаяннае пражыванне ў Літоўскай Рэспубліцы, здаўшы іспыт па дзяржаўнай мове, здае іспыт па асновах Канстытуцыі Літоўскай Рэспублікі».

Пастанова дзейнічае. Яе апошняя рэдакцыя — ад 17 красавіка 2009 года, і абодва пункты з таго часу не змяняліся.

Што змянілася ў 2024 годзе

Як менавіта арганізуюцца іспыты, вызначае міністр адукацыі, навукі і спорту. З 2004 года гэта рабіў загад № ISAK-286. Загадам № V-187 ад 15 лютага 2024 года ён прызнаны страціўшым сілу з усімі зменамі. З 16 лютага 2024 года:

  • іспыты арганізуюцца паводле агульнага парадку моўных іспытаў — ён зацверджаны загадам № V-234 ад 10 лютага 2022 года;
  • па кожным іспыце выдаецца свой сертыфікат: асобна па дзяржаўнай мове, асобна па асновах Канстытуцыі.

У дзейнай рэдакцыі парадку V-234 (з 1 верасня 2026 года) умовы «спачатку мова» няма.

Атрымліваецца так: тэкст пастановы 2003 года застаўся ранейшым, а ў дакументах, паводле якіх іспыты арганізуюцца сёння, паслядоўнасць не зададзена, і NŠA называе яе рэкамендацыяй.

Што гэта значыць на практыцы

  • Запісвайцеся на той іспыт, да якога гатовыя. Найбліжэйшыя даты абодвух — у календары на галоўнай.
  • Канстытуцыю здаюць па-літоўску. Пытанні і варыянты адказаў — без перакладу і слоўніка, таму парада NŠA пачаць з мовы практычная. Як уладкаваны іспыт — у гайдзе па іспыце па Канстытуцыі.
  • Рыхтавацца можна да абодвух адразу. Запіс на кожны іспыт асобны, даты ў іх розныя.
  • Запіс для ПМЖ і грамадзянства — праз MIGRIS.
  • Патрэбны пісьмовы адказ па вашай сітуацыі? Напішыце ў NŠA: info@nsa.smsm.lt. Астатнія кантакты — на старонцы агенцтва.
ПАДРЫХТОЎКА ДА ІСПЫТУ
Вучыць Канстытуцыю
з Šaunuolė
Самастойна, з тэлефона, без рэпетытара: трэніровачныя тэсты, поўны тэкст і слоўнік тэрмінаў.
Адкрыць пакет

Дакументы

Тэксты актаў і памятка NŠA звераны 17 лістапада 2026 года.

Частыя пытанні

Ці можна здаць Канстытуцыю раней за мову?

NŠA рэкамендуе спачатку здаць іспыт па дзяржаўнай мове, але фармулюе гэта як рэкамендацыю, а не як умову допуску. Сам іспыт па Канстытуцыі праходзіць па-літоўску, без перакладу і слоўніка.

Чаму ў пастанове № 1687 напісана «спачатку мова»?

Пункты 5 і 7 пастановы апісваюць паслядоўнасць «мова, потым Канстытуцыя». Пастанова дзейнічае ў рэдакцыі ад 17 красавіка 2009 года. Парадак арганізацыі іспытаў з 2024 года задаюць загады міністра № V-187 і № V-234, і ў іх паслядоўнасць не ўстаноўлена.

Дзе запісацца на іспыты для ПМЖ або грамадзянства?

Праз сайт Дэпартамента міграцыі (MIGRIS) — так пазначана ў памятцы і на старонцы рэгістрацыі NŠA. На кожны іспыт запісваюцца асобна.

Ці трэба прымацоўваць сертыфікат па мове пры запісе на Канстытуцыю ў MIGRIS?

Не. Поле для сертыфіката ў форме запісу ёсць, але яно неабавязковае: яго можна прапусціць і працягнуць рэгістрацыю. Яно засталося з часоў, калі паслядоўнасць была абавязковай.